Oer men, do en je: men wol ornaris wêze wêr’t je net binne en wêr’tst net komme kinst

BOUKE SLOFSTRA – Kinst net altyd krije watst wolst. En dat is no ienkear sa, spitigernôch. You can’t always get what you want, seit in ferneamd lietsje yn it Ingelsk. Eltsenien hat wolris foar himsels útfûn dat sokke sinnen net letterlik betsjutte wat se sizze. Do ek, bêste lêzer (ik bin eefkes sa frij om […]

Hear en sjoch hjir Natalia Papaeva

‘Natalia Nikolajevna Papaeva jildt as in grut talint yn de wrâld fan de fideokeunst. Se is ôfkomstich út Burjatië, in autonome Sibearyske republyk oan de Mongoalske grins, en makke de ôfrûne jierren yn Nederlân namme mei opfallende en persoanlike fideokeunst yn de bedrige Burjatyske taal. Krekt dy bedrige taal, kultuer en identiteit, mei it boeddhisme […]

Ik stean jo goemoarn te sizzen

BOUKE SLOFSTRA – ‘Ik wurkje noch eefkes troch, mar aanst sille wy te reedriden.’ Dy sin is geef Afûk-frysk. Yn ‘e sprektaal wurdt dat al gau: ‘ik bliuw noch eefkes wurkje(n), mar aanst geane wy reedride(n)’. Dy sin is oerset Hollânsk. Je kinne yn geef Frysk ommers wol ‘sitten bliuwe’, mar net ‘wurkje(n) bliuwe’. It […]

Lilk of lulk

HENK WOLF –  De westlike helt fan Fryslân seit ‘lilk’ en de eastlike helte seit ‘lulk’ om de emoasje oan te jaan dy’t minsken bekrûpt as in oar wat misdien hat. It kaartsje by dit artikeltsje lit dat moai sjen. It is makke troch de Fryske Akademy, op basis fan in dialektenkête út 1978 en […]

Achterwielen of achterste wielen

HENK WOLF –  Er is een regionaal verschil tussen Noord-Nederland en de rest van het Nederlandse taalgebied wat betreft het gebruik van de woorden ‘voor/achter/onder/boven’. Het is geen keihard verschil en mogelijk wordt het ook kleiner, maar in het noorden is er een sterke neiging om van die woorden aparte bijvoeglijke naamwoorden te maken, terwijl […]

Het mysterie van de ‘twadde mantsjes’

HENK WOLF –  De medeklinkers [r] en [d] lijken erg op elkaar, althans als je de tongpuntvariant van de [r] gebruikt. Af en toe hoor ik van studenten dat ze als kind op spraakles moesten, omdat ze de [r] niet konden zeggen en dat ze dan eerst leerden om bijvoorbeeld ‘pe-dei’ te zeggen en dan […]

Wat is in ‘heks’ yn it Frysk?

HENK WOLF –  Okkerdeis krige ik de fraach wat de Fryske oersetting fan it Nederlânske ‘heks’ wie. De fraachsteller hie yn it Grinslânsk ‘wikster’ heard en woe witte oft dat yn it Frysk ek brûkt waard. Ik tink dat in protte minsken hjoed de dei by it Nederlânske ‘heks’ alderearst tinke oan Disney-heksen, dus oan […]

Twa stikjes keukenark

HENK WOLF –  Sa goed as ik it wit, hyt in leppel oeral yn Fryslân ‘leppel’. In ‘mes’ hyt ek wol ‘mês’ en in ‘foarke’ kin ek as ‘forke’, ‘förke’ of ‘fjarke’ troch it libben gean. Beheinde fariaasje dus. De bekendste wat gruttere fariaasje yn nammen foar keukenark, is dy yn de namme foar de […]

Falbile

HENK WOLF –  Ik meitsje mysels wiis dat ik op syn minst ien wurd oan it Frysk tafoege ha: falbile yn ‘e betsjutting fan it Ingelske deadline. As ik gelyk ha, dan haw ik dat yn 1996 betocht foar in folder fan jongereinferiening Frysk Ynternasjonaal Kontakt, dêr’t ik doe lid fan wie. It wurd is […]

Is it Stedsk ‘fleis noch fisk’? Nee, it is in swan!

REITZE JONKMAN –  Yn de earste Moanne fan dit jier (en op it webstek) hat Wim Aalbers (û.o. fan de Taalgids foar ut Franekers) in dúdlike reaksje Stadsfrys as dialekt tussen Frys en Nederlâns/Stadsfries, een ‘Mearke’ of actuele werkelijkheid? jûn op de taalhistoaryske analyze fan it Stedsk yn Fryslân fan Arjen Versloot en my Der […]

DE MOANNE

'de Moanne' wol in breed en kreatyf poadium biede foar aktuele en skôgjende bydragen oer kultuer en de keunsten. 'de Moanne' lit sjen wat der yn en om Fryslân spilet, yn taal, byld en nije media. 'de Moanne' ferskynt op it web, op papier en organisearret 'live'-moetingen.