de Moanne Poadium foar bydragen oer kultuer en de keunsten 2018-11-14T10:30:13Z https://www.demoanne.nl/feed/atom/ WordPress Sito Wijngaarden http://www.demoanne.nl/ <![CDATA[Nûmer 6]]> https://www.demoanne.nl/?p=15222 2018-11-14T10:30:13Z 2018-11-14T10:29:15Z De Lêzende Mins, Xanne Wijkamp Gastredaksjoneel, Mark Hospers Kollum, Karen Bies It bêste fan deMoanne.nl Programma Explore the North 2018 Ynterview, Marit de Weerd, Natasha Taylor, Issue Wrestling Resinsje, Arjan Hut, Mark Kozelek, Fan mankelike bûtensteander nei kurator fan it libben Resinsje, Jaap Krol, Johan Harstad, Max Mischa & het Tet-offensief Fotografy, Marc Henri Queré, […]

Het bericht Nûmer 6 verscheen eerst op de Moanne.

]]>

De Lêzende Mins, Xanne Wijkamp
Gastredaksjoneel, Mark Hospers
Kollum, Karen Bies
It bêste fan deMoanne.nl
Programma Explore the North 2018
Ynterview, Marit de Weerd, Natasha Taylor, Issue Wrestling
Resinsje, Arjan Hut, Mark Kozelek, Fan mankelike bûtensteander nei kurator fan it libben
Resinsje, Jaap Krol, Johan Harstad, Max Mischa & het Tet-offensief
Fotografy, Marc Henri Queré, Transformatie
Ynterview, Richard James Foster, Elmar Kuiper & Bo Ningen, Dare to pioneer
Muzyk, Janine Meijer, Gregory Frateur, Sága
Ynterview, Arnold de Boer, Jaap Blonk, Het klankalfabet van Jaap Blonk
Kollum, Maxim Februari
Portfolio, Anne Margot Stapert
Muzyk, Theo van der Veer, Leendert van der Valk, Voudou
Poëzij, LaTasha N. Nevada Diggs, Myō – yū, #noAfricanaafter5p.m.
Ynterview, Wendy Kennedy, Jankobus Seunenga & Dick Vestdijk, Fabels met kleurkrijt
Muzyk, Onno Falkena, Fjouwer sjongeressen ferbine kulturele haadstêden Ljouwert en Plovdiv
Kollum, Tatiana Pratley, Ien fan ús

 

In abonnemint op de Moanne kostet €40,00 jiers (bûtenlân €50,00). Abonneminten rinne lykop mei it kalinderjier en kinne opsein wurde foar 1 jannewaris. Nimme jo in jierabonnemint geandewei it jier, betelje jo nei rato. In proefabonnemint foar twa nûmers kostet €10,00.

Sykje jo in aardich presintsje? Tink dan ris oan in kado-proefabonnemint op de Moanne. Foar €10,00 stjoere wy de twa earstfolgjende nûmers fan de Moanne nei de persoan oan wa’t jo dy kado jaan wolle. Jo krije dan wer in presintsje fan ús. Klik hjir foar de spesjale oanbieding.

Binne jo stiper fan de Afûk, Tresoar of de Fryske Akademy? Nim dan in abonnemint tjsin in redusearre taryf. Om fan dizze regeling gebrûk te meitsjen, nimme jo kontakt op mei ien fan krektneamde ynstellings. Hawwe jo oars noch fragen oer in abonnemint op de Moanne, mail dan nei: abonnemint@demoanne.nl.

Het bericht Nûmer 6 verscheen eerst op de Moanne.

]]>
0
Robea Kleisma <![CDATA[Parsifalls flitsende zoektocht]]> https://www.demoanne.nl/?p=15213 2018-11-14T09:38:28Z 2018-11-14T09:38:28Z ELSKE SCHOTANUS –  Een theatervoorstelling hoeft niet groots opgezet te zijn om te boeien. Dat geldt zeker voor Parsifall van Tryater en De Jonge Republiek, het theatergezelschap van regisseur Silvia Andringa. Parsifall is gericht op jongeren van 14 jaar en ouder en wordt exclusief vertoond aan leerlingen van diverse scholen. Twee keer, op 9 en 10 november was de voorstelling – in het Tryatergebouw in Leeuwarden […]

Het bericht Parsifalls flitsende zoektocht verscheen eerst op de Moanne.

]]>
ELSKE SCHOTANUS – 

Een theatervoorstelling hoeft niet groots opgezet te zijn om te boeien. Dat geldt zeker voor Parsifall van Tryater en De Jonge Republiek, het theatergezelschap van regisseur Silvia Andringa. Parsifall is gericht op jongeren van 14 jaar en ouder en wordt exclusief vertoond aan leerlingen van diverse scholen. Twee keer, op 9 en 10 november was de voorstelling – in het Tryatergebouw in Leeuwarden – toegankelijk voor iedereen. Dat zou vaker mogen, want met slechts drie acteurs en eenvoudige rekwisieten wordt een voorstelling neergezet die niet alleen jongeren aan zal spreken.

 

Parsifall is een rijke voorstelling als het gaat om vraagstukken waar jongeren – maar niet alleen zij – mee bezig zijn.

 

Het stuk is heel losjes gebaseerd op de middeleeuwse Koning Arthursage waarin Parsifal op zoek gaat naar de heilige graal. Evenals deze Parsifal gaat ‘onze’ Parsifall (Tim Linde) op zoek: hij moet niet alleen de wereld opnieuw leren kennen, maar ook zichzelf. Nadat Parsifall door de bliksem wordt getroffen, heeft hij namelijk een probleem met zijn geheugen. Allerlei feitjes als dat de aarde onderdeel uitmaakt van het melkwegstelsel kan hij zo oplepelen, maar wie zijn die twee die bij hem zijn op het moment dat hij ontwaakt? Dat meisje (Khouloud Zaher), dat beweert zijn vriendin te zijn, maar van wie hij de naam niet eens kent?

De zoektocht vind niet alleen plaats in gesprekken en confrontaties met zijn vriendin Kundri en vriend Gurnemanz (Lourens van den Akker), maar ook in de online wereld. Weet je iets niet, dan google je het toch? Ook vlogt Parsifall, zodat de buitenwereld kennis kan nemen van zijn zoektocht. Dat in de hoop op likes en followers. Met de videocamera van zijn smartphone op zijn gezicht gericht, vlogt hij bijvoorbeeld bij het graf van zijn moeder die hij zo zegt te missen. Maar is er niet een verschil tussen hoe iemand zich naar de buitenwereld toe presenteert en zijn werkelijke gevoelens? Zodra hij de camera stil zet, blijkt Parsifall helemaal niets te voelen. En hoe te reageren wanneer iemand informatie over jou, dat je homo bent, twittert, terwijl je het zelf niet op die manier de buitenwereld in wilt hebben? Op een gegeven moment verzucht Parsifall dat zijn iPhone de enige is die hem nog begrijpt.

Parsifall is een rijke voorstelling als het gaat om vraagstukken waar jongeren – maar niet alleen zij – mee bezig zijn. Op associatieve, razendsnelle en vaak humoristische wijze komt er in iets meer dan een uur een enorm scala aan onderwerpen voorbij. Van de zwemvesten op het Sunwebeiland Lesbos tot Gurnemanz’ pleidooi voor het larieïsme als antwoord op religie. Van Bert en Ernie liedje over vriendschap tot het gebrek aan saamhorigheid als in de glorietijd van voetballer Marco van Basten. Daarbij wordt gebruik gemaakt van projectoren en camera’s waardoor op het gezicht van een van de spelers kan worden ingezoomd. Zo ziet het publiek Khouloud Zaher niet alleen in de verte en en profil, maar op een scherm tegelijk en face. Op een witte stoel is, middels projectie bijna de hele voorstelling lang Parsifalls kat Beyonce te zien, als levert zij constant commentaar op het gebeuren. Dat alles en meer maakt Parsifall visueel gezien – op zijn Fries – een ‘pronkje’. Mooi is ook Khouloud Zahers dans waarbij haar schaduw over de projectie op een rond scherm valt.

Mogelijk wordt na de première van vrijdag 9 november hier en daar nog wat geslepen, maar één ding is zeker: scholieren hebben de komende maanden een streepje voor.

Het bericht Parsifalls flitsende zoektocht verscheen eerst op de Moanne.

]]>
0
Sito Wijngaarden http://www.demoanne.nl/ <![CDATA[Festivalimpressie – vrijdag]]> https://www.demoanne.nl/?p=15208 2018-11-12T07:05:39Z 2018-11-12T07:05:30Z SJOERD VAN METEREN –  In het Filmhuis draaide vrijdagavond een film die ik heel graag wilde zien: L‘Esprit des Lieux, een Franse vertaling van sense of place[s]. De film gaat over de rol van geluid bij het ervaren van een landschap, maar ook over de rol van geluid [en dat is meer dan muziek] in […]

Het bericht Festivalimpressie – vrijdag verscheen eerst op de Moanne.

]]>
SJOERD VAN METEREN – 

In het Filmhuis draaide vrijdagavond een film die ik heel graag wilde zien: L‘Esprit des Lieux, een Franse vertaling van sense of place[s]. De film gaat over de rol van geluid bij het ervaren van een landschap, maar ook over de rol van geluid [en dat is meer dan muziek] in een film.

 

Het onderwerp boeit me omdat ik de dominantie van het beeld weliswaar niet ontken, maar er toch van overtuigd ben dat – in elke geval bij mij – geluiden, geuren en tastzin veel sterkere emoties en herinneringen oproepen.

 

Marc Nambiard, een bekende geluidstechnicus en bioloog, woont met zijn gezin aan de rand van een bos in de Vogezen. Hij neemt overdag en ook ’s nachts geluiden op diep in het bos, die soms bekend zijn [het hameren van spechten, de zang van winterkoninkjes], soms raadselachtig [een bij die zijn achterpoten tegen elkaar wrijft; het ritme van een kolonne bladmieren; het kraken van ijs onder het gewicht van de sneeuw], en die de stilte niet verstoren, maar juist versterken of verdiepen. Als je er gevoelig voor bent, gaat er een sterk meditatieve werking uit van dit soort [natuur]geluiden.

Het onderwerp boeit me omdat ik de dominantie van het beeld weliswaar niet ontken, maar er toch van overtuigd ben dat – in elke geval bij mij – geluiden, geuren en tastzin veel sterkere emoties en herinneringen oproepen. Er is een mooie cd van de VPRO, gemaakt door Bert Garthoff, met als titel Wat de stilte ons te zeggen heeft. Ik citeer een sleutelfragment: ‘Wie film, tv of vergezicht ondergaat zonder geluid erbij, voelt een gemis. De luisteraar naar enkel maar geluid, ziet aan zijn geestesoog volledigheid voorbijgaan.’

In de film Padre Padrone leert een herder in de bergen van Sardinië zijn jonge zoon hoe hij kan overleven door zich te oriënteren op geluiden [het geruis van een boom, het stromen van een beek, de voetstappen van een ezel]. Deze film maakt duidelijk, hoe geluiden en muziek een heel leven kunnen vormgeven, structureren.

Wat ik alleen jammer vond, was dat het geluid ons niet omgaf [surround sound]. Voor een volledige onderdompeling, is de Blauwe Zaal niet geschikt. Hij is te lang en de geluidsboxen zijn niet goed genoeg. Een van de regisseurs, Serge Steyer, was te gast.

Het bericht Festivalimpressie – vrijdag verscheen eerst op de Moanne.

]]>
0
Sito Wijngaarden http://www.demoanne.nl/ <![CDATA[Festivalimpressie – woensdag]]> https://www.demoanne.nl/?p=15205 2018-11-08T10:57:49Z 2018-11-08T10:57:49Z SJOERD VAN METEREN –  Mijn meest invloedrijke filmjaren waren mijn studiejaren. De films die mij toen het meest intrigeerden, kwamen uit Zweden en Italië. Mijn lievelingsfilm uit die tijd is nog altijd Käre John [1964] van Lars Lindgren. Het was de film die het meest aansloot bij mijn levensgevoel.   Waar ik wel goed tegen kan, […]

Het bericht Festivalimpressie – woensdag verscheen eerst op de Moanne.

]]>
SJOERD VAN METEREN – 

Mijn meest invloedrijke filmjaren waren mijn studiejaren. De films die mij toen het meest intrigeerden, kwamen uit Zweden en Italië. Mijn lievelingsfilm uit die tijd is nog altijd Käre John [1964] van Lars Lindgren. Het was de film die het meest aansloot bij mijn levensgevoel.

 

Waar ik wel goed tegen kan, is het lijden in zijn films, want er wordt volop geleden.

 

Ik ging naar alle films van Ingmar Bergman [Zomerintermezzo, De grote stilte, Avondmaalsgasten] en Pier Paolo Pasolini [Teorema, Accatone, Edipo Re] en kwam er zwaar onder de indruk weer uit, alsof mijn zwaartepunt een paar centimeter was verschoven.

Zijn de films van Bergman bestand tegen de erosie van de tijd? Mijn filmvrienden vinden het een risico ze nogmaals te gaan zien, maar zijn benieuwd naar mijn ervaring. Welnu. Ik heb gisteravond De Maagdenbron gezien. Het is niet zijn beste film en dat durfde ik wel aan.

In een mooi artikel van Peter de Bruin in de NRC van 16 mei, las ik deze briljante samenvatting: ‘Film naar een middeleeuwse ballade over verkrachting, vergelding en vergeving. Hoe kan God het kwaad laten bestaan?’.

De film blijkt uitstekend bestand tegen de tijd. Het licht [zwart-wit] en de close ups van cameraman Sven Nykvist zijn schitterend [Rembrandtesk], de acteurs zijn formidabel, de mise-en-scène en montage uit de kunst. Wat me nu meer opviel, is het theatrale karakter van de film; wat aan het eind een lichte gêne opwekt, ook omdat ik de religieuze gevoelens niet zo goed kan navoelen.

Waar ik wel goed tegen kan, is het lijden in zijn films, want er wordt volop geleden. Hij verbergt het niet. En er is ten slotte geen ontkennen aan, het hoort bij het leven.

Tot slot nog een heel toepasselijk citaat: “[dat] de wijze waarop een filmmaker naar zijn personages kijkt iets zegt over de wijze waarop zich tot elkaar verhouden en op de filmmaker lijken. In die zin is de cameravoering het autobiografische element van een film; het verraadt de spanning waar de maker onder staat en wat de verhoudingen tussen zijn figuren voor hem betekenen.” [Willem Jan Otten in zijn bundel filmessays, Het museum van licht]

Ik ga ook nog naar Wilde aardbeien en Het zevende zegelen de documentaire Searching for Ingmar Bergman.

Het bericht Festivalimpressie – woensdag verscheen eerst op de Moanne.

]]>
0
Sito Wijngaarden http://www.demoanne.nl/ <![CDATA[Festivalimpressies – dinsdag]]> http://www.demoanne.nl/?p=15201 2018-11-07T07:32:14Z 2018-11-07T07:32:14Z SJOERD VAN METEREN –  Als je moet kiezen, welke films je graag wilt zien, heb je over het algemeen niet veel aan de beschrijvingen in het programmaboekje. Een film van anderhalf uur laat zich nu eenmaal lastig samenvatten in honderd woorden. Het gaat bij film trouwens niet zozeer om het verhaal, als wel om de […]

Het bericht Festivalimpressies – dinsdag verscheen eerst op de Moanne.

]]>
SJOERD VAN METEREN – 

Als je moet kiezen, welke films je graag wilt zien, heb je over het algemeen niet veel aan de beschrijvingen in het programmaboekje. Een film van anderhalf uur laat zich nu eenmaal lastig samenvatten in honderd woorden. Het gaat bij film trouwens niet zozeer om het verhaal, als wel om de manier waarop het wordt verteld. En daarvoor moet je de film zien.

 

Wat mij trof, was de ontwikkeling van de relatie tussen de hoofdpersonen en de ontdekking die ze doen over elkaars en hun eigen karakter en gedrag. Heel verschillend, eigenzinnig, maar allebei bezig – net als opa – met het overschrijden van grenzen.

 

Dat het kan, een filmverhaal goed samenvatten, blijkt bij de Deense documentaire film Faedre og Sønner [The Great Game]. Het is een roadmovie, een film waarin de hoofdpersonen op reis gaan; een reis, die de hoofdpersonen verandert, in dit geval dichter bij elkaar brengt.

Vader Søren en zoon Michael [de filmmaker] treden in het spoor van grootvader Henning, een beroemde ontdekkingsreiziger en verzamelaar van Mongoolse culturele voorwerpen. De filmer hoort geruchten dat zijn opa een dubbelleven leidde, als Brits spion en wapenhandelaar in Sinkiang, nu deel van China. Dit verklaart waarom de film in het Engels The Great Game heet. In de jaren twintig van de vorige eeuw was het centrale deel van Azië inzet was van een geopolitiek spel tussen Nazi- Duitsland, Het Britse imperium, de Rusland en China. Regionale conflicten hebben vaak diepe en complexe koloniale wortels.

Op basis van heel veel fotomateriaal, brieven, dagboeken, historische bronnen en oude en recente filmopnamen, wordt de reis en ook de levensloop van opa, vader en zoon, op een boeiende en heldere manier uit de doeken gedaan. Een vondst is de vertelstem, de archivaris van alle brieven, dagboeken en voorwerpen die opa verzamelde.

De documentaire duurt wat lang. Dat begrijp ik wel: het is moeilijk om te knippen in de opnamen van de [recente] reis van vader en zoon naar het door Culturele Revolutie geteisterde Mongolië, waar ze met open armen worden ontvangen, als hoeders van Mongools cultureel bezit [dankzij de grootvader].

Wat mij trof, was de ontwikkeling van de relatie tussen de hoofdpersonen en de ontdekking die ze doen over elkaars en hun eigen karakter en gedrag. Heel verschillend, eigenzinnig, maar allebei bezig – net als opa – met het overschrijden van grenzen.

Een heel ander soort roadtrip, is het lichtelijk absurde, magische Wer hat eigentlich die Liebe erfunden [Cloud Whispers.] Een sympathieke, filosofische en intelligente film. Beide films draaien de komende dagen nog [één of twee keer] in grotere zalen. En terecht.

Het bericht Festivalimpressies – dinsdag verscheen eerst op de Moanne.

]]>
0
Sito Wijngaarden http://www.demoanne.nl/ <![CDATA[Festivalimpressies]]> http://www.demoanne.nl/?p=15196 2018-11-06T08:13:47Z 2018-11-06T08:13:39Z SJOERD VAN METEREN –  Gisteren is het 39ste Noordelijk Film Festival begonnen, en vandaag is mijn eerste dag. Als ik tot nu toe vier of vijf festivals heb gemist, is het veel. Dit jaar ga ik met meer animo dan de afgelopen jaren, omdat één van aantrekkelijkste onderdelen uit de festivaltijd van Anneke van Renssen weer […]

Het bericht Festivalimpressies verscheen eerst op de Moanne.

]]>
SJOERD VAN METEREN – 

Gisteren is het 39ste Noordelijk Film Festival begonnen, en vandaag is mijn eerste dag. Als ik tot nu toe vier of vijf festivals heb gemist, is het veel. Dit jaar ga ik met meer animo dan de afgelopen jaren, omdat één van aantrekkelijkste onderdelen uit de festivaltijd van Anneke van Renssen weer terug is: het retrospectief, dit keer – wat een goed idee – gewijd aan Ingmar Bergman.

 

Wat is er nou zo bijzonder aan een filmfestival? Voor mij is dat het bioscoopgevoel, te vergelijken met het eilandgevoel, ons noorderlingen bekend. Je laat de werkelijkheid achter, brengt een aantal dagen door in een min of meer afgezonderde ruimte, en duikt onder in de verbeeldingswereld van anderen, ergens anders.

 

Wat is er nou zo bijzonder aan een filmfestival? Voor mij is dat het bioscoopgevoel, te vergelijken met het eilandgevoel, ons noorderlingen bekend. Je laat de werkelijkheid achter, brengt een aantal dagen door in een min of meer afgezonderde ruimte, en duikt onder in de verbeeldingswereld van anderen, ergens anders. Ondertussen gaat de buitenwereld gewoon door, maar op afstand, minder bewust. Van mij even geen spoor. Dat heeft ook iets zelfkanterigs, wat mij aantrekt: laat naar bed, een lichte roes van wijn en bier, veel in het donker.

De voorpret begint op de dag dat het papieren programma uitkomt. Ik ga naar de kassa van het Filmhuis in Leeuwarden en haal een paar exemplaren op. Dan lees ik alles grondig door, kies films uit op grond van smaak, thematiek en vooroordelen, kijk met opzet niet naar de trailers en stel mijn eigen programma samen. Bestel daarna digitaal de kaartjes, nog steeds vol onbegrip waarom het passe-partout is verdwenen, en bereid me op het ergste voor. Mijn wachtwoord zal weer niet herkend worden; kan wel een vriendenpas kopen, maar kan dat vervolgens niet aangeven bij het bestellen van de losse kaartjes, waardoor ik de volle mep moet betalen. Maar niets van dit alles, het gaat gesmeerd.

Nu alleen nog pannenkoeken bakken. voor bij de nabeschouwing, als wij laat thuis komen. En nog even onze filmvrienden mailen, dat we er weer klaar voor zijn en hopen hen te zien. Ga vanmiddag eerst naar The Great Game, daarna naar Cloud Whispers. De drie openingsfilms laat ik voor wat ze zijn. Die komen nog wel in de bioscoop. Wat is een filmfan ten slotte zonder zijn vooroordelen?

Het bericht Festivalimpressies verscheen eerst op de Moanne.

]]>
1
Robea Kleisma <![CDATA[Een echte schat: de collectie Huizinga]]> http://www.demoanne.nl/?p=15189 2018-11-06T08:31:48Z 2018-11-05T08:57:50Z DIRK VAN GINKEL –  Galerie Jan Reinder Adema presenteert een solotentoonstelling van Yn ‘e Line-schilder Sjoerd Huizinga. Het is een prachtige aanvulling op de grote expressionistische Yn ‘e Line-expositie in Museum Dr8888.   Van de Yn ‘e Line-schilders ligt Huizinga mij het meest na aan het hart. Zijn werk is zó kleurrijk, lekker los geschilderd […]

Het bericht Een echte schat: de collectie Huizinga verscheen eerst op de Moanne.

]]>
DIRK VAN GINKEL – 

Galerie Jan Reinder Adema presenteert een solotentoonstelling van Yn ‘e Line-schilder Sjoerd Huizinga. Het is een prachtige aanvulling op de grote expressionistische Yn ‘e Line-expositie in Museum Dr8888.

 

Van de Yn ‘e Line-schilders ligt Huizinga mij het meest na aan het hart. Zijn werk is zó kleurrijk, lekker los geschilderd en sfeervol.

 

Terwijl Museum Dr8888 uitpakt met een overzichtstentoonstelling van de Friese expressionisten van de groep Yn ‘e Line, zoomt galeriehouder Jan Reinder Adema in op de meest geheimzinnige kunstenaar van het hele stel: Sjoerd Huizinga (1898-1972). In zijn galerie in Damwâld is nu een solo-expositie te zien van deze vaak als ‘vergeten’ omschreven schilder.

Huizinga heeft die status grotendeels aan zichzelf te danken. Hij had – anders dan zijn kompanen Klaas Koopmans, Pier Feddema, Jaap Rusticus en Jan Frearks van der Bij – niet veel behoefte aan publieke belangstelling. Exposeren deed hij niet graag. Hij signeerde en dateerde zijn werk vaker niet dan wel en gaf het ook geen titels. Het leek wel alsof hij vond dat het allemaal niet zo belangrijk was. Na zijn dood handelde de familie, zo bleek later, geheel in zijn geest. Met als resultaat dat het werk van Huizinga in het vergeetboek raakte en de verhalen die erbij horen ook. Jan Reinder Adema heeft zich ten doel gesteld daar verandering in te brengen.

 

Huizinga-hiaat
Toen hij een paar jaar geleden een expositie over Yn ‘e Line wilde maken, merkte Adema dat het werk van Huizinga nagenoeg onvindbaar was. Er werd niet in gehandeld, de schilder werd niet vertegenwoordigd door galeries en in musea was het werk ook niet aanwezig. Adema benaderde toen de familie. Hij legde uit dat hij van alle deelnemers van Yn ‘e Line werk had kunnen krijgen en vroeg de nabestaanden van Huizinga of hij wat schilderijen en tekeningen mocht lenen om in zijn galerie een compleet beeld van de groep te kunnen bieden.

“We hadden een heel prettig contact. Ik mocht werk uitzoeken. En sterker nog: de familie gaf de hele collectie aan mij in beheer. Ik kon toen dus niet alleen een tentoonstelling maken over Yn ’e Line, maar later ook de eerste solo-expositie van het werk van Huizinga presenteren. Dat was in 2015. Een geweldig succes. Voor mij en voor de bezoekers. Er zijn namelijk best veel Yn ‘e Line-verzamelaars in Friesland en die hadden allemaal te kampen met een ‘Huizinga-hiaat’. Dat konden ze nu mooi opvullen, want de familie wilde wel verkopen. En nu presenteer ik dus de tweede solo-tentoonstelling, tegelijk met die grote expositie van Museum Dr8888.”

Een van de kopers van het werk van Huizinga is de Ottema-Kingma Stichting, die acht werken verwierf. Deze zijn vervolgens in langdurige bruikleen gegeven aan Museum Dr8888. Dankzij deze constructie kon Dr8888 een grote overzichtstentoonstelling van Yn ‘e Line maken waarin alle leden zijn vertegenwoordigd. Adema: “Ik heb destijds de eerste keus uit de collectie gegund aan OKS en Dr8888, zodat de allermooiste werken voor het museum zouden zijn. Zo hoort dat, vind ik.”

 

Anekdote
Over Huizinga is nauwelijks iets bekend. We weten dat hij geboren is in Buitenpost en na de lagere school ging werken in het schildersbedrijf van zijn vader. Later zou hij zelf ook huisschilder worden. In zijn vrije tijd volgde hij schilderlessen. Met de andere schilders van Yn ‘e Line kreeg hij les van Herman Dijkstra, die gelieerd was aan De Ploeg. Toen Huizinga in Haren, vlakbij Groningen, ging wonen, leerde hij ook de schilders van De Ploeg kennen. Maar hij zou nooit deel uitmaken van dit gezelschap, ook al werd hij daarvoor wel uitgenodigd.

Adema weet verder ook niet veel te vertellen. Alles is van horen zeggen en de naaste familie van Huizinga is overleden. Hij kent één anekdote. “Huizinga zocht zijn zoon op in Suriname, die daarheen was verhuisd. Hij liep er met zijn schilderspullen door de straten, zag een mooi tafereeltje en ging zitten werken. Midden op de weg! Toen kwam er een politieman en die begon het verkeer te regelen, zodat dat Huizinga kon blijven schilderen. Mooi verhaal. Maar verder heb ik niks voor je, behalve het werk.”

 

Een schat
Adema toont drie werken die Huizinga in Suriname gemaakt heeft. Ook zijn er landschappen uit Luxemburg. Dat weet hij, omdat er destijds bezoekers waren die de plaatsen die Huizinga schilderde herkenden. Naast een aantal fraaie dorpstafereeltjes uit de Friese regio – Adema meent in een ervan Anjum te zien – is er experimenteel werk. Zo plakte Huizinga allemaal houtjes op een paneel om een havengezicht te suggereren, een tafereel dat in Museum Dr8888 bijna een-op-een als groot schilderij is terug te zien. Elders gebruikte hij een bestaande tekst als ondergrond. Zo kon hij felgekleurde cijfers van verschillende grootte laten contrasteren met het rustige, evenwichtige zwart-wit van de tekst. En als hij zich eens voegt naar het idioom van De Ploeg, zoals in een dorpsgezicht met molen, dan doet hij dat toch weer op een heel eigenzinnige manier.

“Als je mij vraagt welke van de Yn ‘e Line schilders mij het meest na aan het hart ligt, dan is dat Huizinga”, zegt Adema. “Zijn werk is zo kleurrijk, lekker los geschilderd, sfeervol. Zo dapper ook. En altijd prachtig van opbouw. Paulo Martina van Museum Dr8888 zei tegen mij over de collectie: ‘Je zit op een echte schat!’ En zo is het.”

 

 

De tentoonstelling ‘Sjoerd Huizinga’ in Galerie Jan Reinder Adema duurt tot 24 november. Info: www.janreinderadema.nl.

Het bericht Een echte schat: de collectie Huizinga verscheen eerst op de Moanne.

]]>
0
Robea Kleisma <![CDATA[Maak iets moois, Ismaël]]> http://www.demoanne.nl/?p=15181 2018-11-05T09:42:13Z 2018-11-02T09:19:13Z KAREN BIES –  Het is een absurde film waar hij in zit. Februari dit jaar kreeg filmmaker Ismaël Lotz (1975) uit Groningen te horen dat hij kanker heeft. Ongeneeslijk. Toch doet hij alles om beter te worden. Hij filmt zichzelf in de mini-docu-serie ‘Lotz Leeft!’ Zijn camera is zijn wapen en zijn schild. “Mijn naam […]

Het bericht Maak iets moois, Ismaël verscheen eerst op de Moanne.

]]>
KAREN BIES – 

Het is een absurde film waar hij in zit. Februari dit jaar kreeg filmmaker Ismaël Lotz (1975) uit Groningen te horen dat hij kanker heeft. Ongeneeslijk. Toch doet hij alles om beter te worden. Hij filmt zichzelf in de mini-docu-serie ‘Lotz Leeft!’ Zijn camera is zijn wapen en zijn schild. “Mijn naam is Ismaël Lotz en ik leef nu. Nu is het enige wat ik heb.”

Zijn (eerste) grote film Who is Alice? won 27 awards op filmfestivals in Hollywood, Londen, Miami en New York, onder andere voor beste film en beste cinematografie. Ismaël Lotz tekende voor de regie (samen met Robert van den Broek), voor het camerawerk (als director of photography) en de montage. In Who is Alice? is de ambitieuze actrice Alice wanhopig op zoek naar een filmrol, maar ziet ze over het hoofd wat er in haar eigen leven gebeurt.

 

Alice: ‘You heard of John Lennon?’

Young actress: ‘Is he an actor?’

Alice: ‘No, he was in a band. And he once said: Life is what happens to you while you’re busy making other plans.’

Young actress: ‘Okay. Suppose he thought that philosophy would make him a career.’

Alice: ‘I think he was pointing at the idea that whatever happens in life really is all just out of our hands.’

(uit: Who is Alice?, 2017)

 

Ismaël schenkt koffie. Eén bakje per dag is goed, zegt de dokter.

 

Bij Alice lopen film en leven door elkaar. Ook bij jou. Jij filmt jezelf in je Lotz Leeft!- filmpjes. Waarom doe je dat?

‘Met een camera op mijn schouder durf ik meer. Ik heb voor de beste shots uit een helikopter gehangen. Voor een autocommercial stond ik met mijn voeten op het landingsgestel van de helikopter. Ik zat alleen vast met een leren riem en klittenband, terwijl de auto onder mij door reed. Wie doet zoiets nou, behalve Tom Cruise. Ik was anders schijtbang geweest, maar ik keek door de lens en riep naar de piloot: “Nog een keer!”

De camera is mijn wapen, zeg ik de eerste aflevering van Lotz Leeft!. Het is ook een buffer, dat ik het beter aankan misschien.’

 

Ook een schild, af en toe?

‘Ja, zo werkt het wel. Want het is natuurlijk een gekke film waar ik nu in zit. Ook mensen die geen cineast zijn, maken die vergelijking. Omdat je het bijna niet gelooft. Ik geloof het wel, dat dit nu zo is. Maar om dit goed aan te kunnen, geloof ik liever in mogelijkheden. Vorige week was ik voor een scan in het ziekenhuis. Het bericht was positief, de tumor en de uitzaaiingen waren gekrompen, maar iets minder fors gekrompen dan de scan daarvoor. Dus de arts gebruikte het woord “stabiel”. Ik dacht: dat is geruststellend en tegelijk verontrustend. Houdt de werking van het medicijn dan nu al op? Ik ga voor radicale remissie, zei ik tegen de arts. Toen vond zij het nodig om te zeggen: “Het is anno 2018 nog steeds een ongeneeslijke ziekte”.’

 

Eigenlijk wil je dat niet geloven.

‘Nee. Ik ben wel realistisch, maar ik heb er niks aan om te denken dat ik in een spiraal naar beneden ga. Ik probeer er alles aan te doen om te genezen. Dat woord stabiel triggerde mij om nog meer tandjes bij te zetten, met extra vitamines, groentesapjes en sport. Internet staat vol met dingen die je kunt doen als je dit hebt. Ik heb me verdiept in de Gersontherapie, die inzet op genezing door het lichaam zelf. Om dat lichaam de impuls te geven: Hé lichaam, je hebt dit gemaakt, dan kun je het ook on-maken.’

 

Je praat tegen je lichaam, ben je het aan het helpen?

‘Ja, dat kun je wel zo noemen. Mijn vriendin Carolien en ik eten nu zo’n vijf jaar veganistisch, maar ook dan kun je ongezond leven. Chips is plantaardig, hè. Ik sportte niet, was te dik. Als filmer leef je onregelmatig. Altijd op pad, tot diep in de nacht doormonteren. Nog zoveel uur om deze scène te pakken. Je krijgt op de dramaset tussendoor eerder een snickers dan een appel aangeboden. Dus ik ben daar niet slim mee omgegaan, vind ik zelf. Nu luister ik naar mijn lichaam. Naast de medicatie gebruik ik voedingssupplementen, ik eet gezond en ik doe middagdutjes.’

 

De diagnose kwam precies vijf maanden na de première van Who is Alice?.

‘Ik zie mezelf weer zitten in de wachtkamer van het ziekenhuis, met Carolien. Iets in mijn long, waarschijnlijk moet ik geopereerd worden, heel naar, maar het komt wel goed. Dat dacht ik. Dus toen de arts zei: “Ik heb geen goed nieuws” en de rest van het verhaal vertelde, ging er bij mij een rolluik dicht. Ik dacht: Dit gaat niet over mij. Dit is een heel slecht scenario, wanneer gaat het nu over mij? Carolien zei: “Maar hij heeft alleen een hoestje.”

De diagnose was longkanker met uitzaaiingen op het bot. Stadium vier. Opereren, bestraling, chemo, het heeft geen zin, het enige waarop we kunnen hopen is doelgerichte therapie. Deze vorm van kanker komt voor bij jonge mensen, niet-rokers, mensen met Aziatisch bloed. Dat heb ik.’

Ismaël laat een paar foto’s zien. Een blonde moeder en een Indonesische vader.

 

Knappe man.

‘Dat hoor ik vaker. Ik ging als jongetje eens met mijn vader naar de film, zat ik naast hem in de bioscoop in Assen. Vijf rijen achter mij fluisterden meisjes uit mijn klas: “Hee Ismaël, wie is die knappe vent naast je, is dat je broer?” Ik, zeer geërgerd: “Nee, dat is mijn vader!”’

 

Je probeert je lichaam gezond te maken. Ben je mentaal ook aan het opschonen?

‘Zeker, alles komt voorbij. Ik vraag me af over welke dingen ik boos of gefrustreerd ben, en of ik daar nog iets mee moet. Er zit een extra filter op hoe ik naar het leven kijk. Gisteren stond ik op het perron te wachten op een vriend. De deuren van de trein gingen open en ik werd bijna omvergelopen door de stroom mensen. Iedereen moest iets, naar huis, naar werk, naar school. Eerder was ik ook zo, ik móest iets. Maar ik laat het nu over me heen komen. Er is een ander soort bewustzijn, nu ik weet wat ik heb.’

 

Is je werk ook veranderd?

‘Het is een zoektocht. Ik wil iets moois maken, films die mensen zich over tien jaar nog herinneren. Geen nieuwsitem dat mensen ’s avonds even zien en dat vervolgens vervliegt. Het is een soort kunstenaarschap waarin ik nu terechtkom. Bij Lotz Leeft! denk ik steeds: wat wil ik vertellen? Die mini-docu’s leveren geen geld op, maar wel aandacht en respons van mensen die geïnspireerd worden. Die reacties drijven me om door te zetten, maar dat is niet de hoofdzaak. Dat is de zoektocht naar mezelf. Er is een kanaal geopend, ik laat het stromen. Als de flow komt, moet ik niet te veel sturen. Ik vraag me af: wie ben ik, wat doe ik? Ben ik mijn gedachten? Daar gaan ook mijn speelfilms over. We kunnen wel denken dat we controle hebben over ons eigen leven, maar is dat zo?’

 

Dick: ‘So you do understand it.’

Kelly: ‘I don’t do anything. I am just happening.’

(uit: Who is Alice?)

 

Je speelt een rol in ‘Who is Alice?’ Je neemt jezelf close in beeld in ‘Lotz Leeft!’. Is het voor jou normaal om jezelf te filmen?

‘Het zou gek zijn als ik het niet deed. Camera’s en microfoons horen bij mijn leven. Toen ik een jaar of acht was, mocht ik de Minolta van mijn vader gebruiken met een fotorolletje van 36 foto’s. Ik had van die A-teampoppen, die hing ik in een struikje, alsof ze net uit een vliegtuig waren gesprongen, en dan maakte ik een foto. Eigenlijk waren die foto’s dus filmscènes. Mijn oom had een 8mm filmcamera met een cassette van drie minuten, dat was heel duur toen. Als je het knopje indrukte begon hij. Als je losliet hoorde je “grrr”, dan stopte de cassette. Ik filmde terwijl mijn oom achter mij op mijn schouder stond te tikken, want: “Het is maar drie minuten en het is heel duur, Ismaël.” Dus ik leerde al vroeg nadenken over wat ik wilde filmen. Ik leerde mezelf monteren van camera op videorecorder. Ik wilde heel graag naar de Filmacademie, maar toen ik voor de tweede keer werd afgewezen, dacht ik: okee, jammer voor jullie, maar ik zorg zelf wel dat ik er kom. Nadat ik een filmpje maakte voor TMF mocht ik stage lopen bij TV Drenthe, ik ging een opleiding doen bij OOG. Bij Omrop Fryslân werkte ik mee aan de eerste Friese dramaserie, “Baas boppe baas”. Toch ben ik, ook toen, nooit alleen maar gewoon cameraman geweest. Dat vond ik beperkend. Ik was altijd bezig met scripts schrijven, montage, regisseren.’

 

In november ga je naar Los Angeles. Je bent er eerder geweest, wat ga je doen?

‘Het voelt als naar huis gaan. Ik krijg zo’n energie van de mensen die ik daar ontmoet heb. Een regisseur heeft me gevraagd mee te werken aan een kerstfilm. Voor mij een heel groot project. Ze vragen me waar ik mee bezig ben, wat ik ga doen. Ze zeggen: “Twenty seven awards? Awesome, man!” Terwijl hier in Nederland … “Zevenentwintig awards? O wat is dat dan, ken ik dat dan? Alice? Ken ik niet.” Als je hier met je kop boven het maaiveld uitsteekt, is het al snel: “Nou nou, wie denkt hij wel dat hij is.” Die zelfonderschatting, daar ben ik wel klaar mee. Ik werd gevraagd films in te sturen voor de Beste Groninger Film; ik werd twee keer genomineerd, maar twee keer is het me niet gegund. Ik zoek mijn heil wel in Amerika. Daar vinden ze me interessant, want ik kom uit Nederland, ze vinden dat ik anders ben.’

 

Het lijkt me toch heel moeilijk om Amerika te veroveren.

‘Maar makkelijker dan Nederland veroveren. Zo voel ik dat. Omdat ik er zelf vrolijker van word. Ze ontvangen me met open armen. Hier vragen ze, met de armen over elkaar: “Nou, wat heb jij gemaakt? Komt het op SBS6? Anders ken ik het niet.” Zo plat is het.’

 

Wat ga je nu het liefste doen?

‘Ik heb op dit moment heel veel zin in documentaires. Het leuke is om dingen te vangen die écht zijn. Dit is de fase van het filmmakersleven waar ik in zit. I Am Famous is een korte film die ik heb gemaakt over acteur Tom Wilson, intussen een vriend van mij. Hij speelde de bullebak Biff in de Back to the future-films. Hij zei tegen mij: “Wat is nou belangrijker, deze films over jouw zoektocht, of op de set staan van Transformer 7?” Niet dat ik daar sta, maar Hollywoodfilms, Steven Spielberg en Paul Verhoeven zijn altijd mijn grote voorbeelden geweest. En nu ontdek ik dat ik graag mensen portretteer, gepassioneerde mensen zoals Tom. Ik wil dat meer gaan doen. LA zit vol met interessante artiesten en kunstenaars.’

 

Wordt dat nog niet gedaan?

‘Ik liet me lang ontmoedigen door het idee dat anderen iets beter deden dan ik zelf ooit zou kunnen. In New York ontmoette ik een regisseur die commercials maakt op hoog niveau. Op een krijtbord in zijn studio stond zijn agenda: “Wednesday: shoot with U2”. Toen zei ik: “Mac, ik kan wel ophouden als ik zie wat jij allemaal doet.” Hij zei: “Zeg dat niet. Laat je niet leiden door wat anderen prachtig kunnen. Doe je ding. Volg je hart. Maak iets moois, Ismaël.” Dat was heel inspirerend om te horen. Alles is al wel gedaan, maar nog niet door mij.’

 

Tom: ‘But people love happy endings.’

Alice: ‘I know, everybody loves the cliché Hollywood stuff. But real life doesn’t work like that. In a movie the character has to go through a change.’

Kelly: ‘You did go through a change. You had your ego crushed. You became more humble, more open. But most importantly: it all happened in your imagination.’

(uit: Who is Alice?)

 

 

www.alicethemovie.nl

www.iamfamousfilm.com

www.defilmmakerij.nl

 

Earder publiseard yn de Moanne, 17 (2018), 5 (oktober)

Het bericht Maak iets moois, Ismaël verscheen eerst op de Moanne.

]]>
0
Sito Wijngaarden http://www.demoanne.nl/ <![CDATA[Klaas Bruinsma (1931-2018)]]> http://www.demoanne.nl/?p=15177 2018-11-02T06:45:20Z 2018-11-01T09:36:59Z Moandei 29 oktober ferstoar Klaas Bruinsma is op 87-jierrige leeftyd. Hy wie dichter en foaral bekend as oersetter fan grutte klassikers yn it Frysk. Bruinsma hat yn syn karriêre meardere prizen wûn foar syn wurk. Yn dit dossier alle stikken oer it wurk en libben fan Bruinsma dy’t earder publiseard binne yn ‘de Moanne’.  

Het bericht Klaas Bruinsma (1931-2018) verscheen eerst op de Moanne.

]]>
Moandei 29 oktober ferstoar Klaas Bruinsma is op 87-jierrige leeftyd. Hy wie dichter en foaral bekend as oersetter fan grutte klassikers yn it Frysk. Bruinsma hat yn syn karriêre meardere prizen wûn foar syn wurk. Yn dit dossier alle stikken oer it wurk en libben fan Bruinsma dy’t earder publiseard binne yn ‘de Moanne’.

 

Het bericht Klaas Bruinsma (1931-2018) verscheen eerst op de Moanne.

]]>
0
Sito Wijngaarden http://www.demoanne.nl/ <![CDATA[Ernst Bruinsma yn Op en út]]> http://www.demoanne.nl/?p=15143 2018-10-29T11:47:13Z 2018-10-31T04:40:58Z Understeande boeken bespruts Ernst Bruinsma koartlyn yn Op en út, it kultuerprogramma fan Douwe Heeringa foar Omrop Fryslân live fanút Talepaviljoen MeM yn Ljouwert: Mirjam van Hengel – Een knipperend ogendblik. De Bezige Bij, 2018. www.debezigebij.nl Janny van der Molen – De trije klokketiers fan Koartsweagen. Utjouwerij Bornmeer, 2018. www.bornmeer.nl    

Het bericht Ernst Bruinsma yn Op en út verscheen eerst op de Moanne.

]]>
Understeande boeken bespruts Ernst Bruinsma koartlyn yn Op en út, it kultuerprogramma fan Douwe Heeringa foar Omrop Fryslân live fanút Talepaviljoen MeM yn Ljouwert:

  • Mirjam van Hengel – Een knipperend ogendblik. De Bezige Bij, 2018. www.debezigebij.nl
  • Janny van der Molen – De trije klokketiers fan Koartsweagen. Utjouwerij Bornmeer, 2018. www.bornmeer.nl

 

 

Het bericht Ernst Bruinsma yn Op en út verscheen eerst op de Moanne.

]]>
0